Hoe ‘modern’ zijn onze moderne woningen eigenlijk?

Er is een woning- en interieurstijl die we nog steeds ‘modern’ noemen. Alleen: als je nader gaat kijken, blijkt die manier van wonen intussen al makkelijk een eeuw oud.

We delen onze woning- en interieurstijlen voor het gemak graag op in klassiek en modern. Waarbij klassiek staat voor een veeleer traditionele woningstijl, met bijvoorbeeld een zadeldak, vooral verticale ramen en meubels die echt antiek zijn of in die stijl zijn gemaakt. Daartegenover staan de moderne huizen, die we als ‘hedendaags’ aanvoelen, met platte daken, heldere volumes, grote of verticale ramen en meubilair dat er veel strakker, industriëler en eigentijdser uitziet dan de veeleer ambachtelijk ogende meubels uit de klassieke woningen.

Jaren 20 en 50

Uiteraard lopen beide stijlen in veel huizen een beetje door elkaar, en zijn de meeste woningen misschien wel een mix van beide. In dit artikel houden we evenwel de echt doorgedreven moderne woonstijl tegen het licht, en gaan we op zoek naar de roots ervan. En die blijken vaak verder in het verleden te liggen dan we op het eerste gezicht zouden denken, waarbij vooral de jaren 20 en 50 nog steeds een belangrijke inspiratiebron zijn. Een terugblik aan de hand van enkele van de talloze iconische ontwerpen van toen die nog steeds het uitzicht van onze huizen en interieurs bepalen.

Barcelona chair

De Barcelona Chair is een ontwerp van Ludwig Mies van der Rohe dat vaak in moderne interieurs opduikt, niet zelden in combinatie met de Chaise Longue van Le Corbusier (niet afgebeeld). Nochtans dateert de Barcelona Chair al uit 1929 en de Chaise Longue uit 1928. Niet bepaald hedendaagse stukken dus. Maar met Le Corbusier en Mies van der Rohe hebben we meteen al twee van de belangrijkste grondleggers van het ‘moderne wonen’ vermeld.

Radicaal nieuw

In de jaren 20 van de vorige eeuw wilden deze architecten/ontwerpers komaf maken met de zware, overladen burgerlijke woonstijl van toen. Het was immers die burgerlijke maatschappij die in de ogen van velen toen verantwoordelijk was voor de slachtpartijen en verwoestingen van de Eerste Wereldoorlog. Heel wat mensen streefden naar een nieuwe, betere maatschappij, en daar hoorde ook een radicaal nieuwe manier van wonen bij: strakke, open ruimten met veel licht en spaarzaam ingericht met functionele meubelen kwamen in de plaats van donkere burgerwoningen volgestouwd met zwaar en overdadig meubilair.

Butterfly chair

Ook deze Butterfly Chair, of varianten ervan, zie je vaak opduiken in moderne interieurs. Hiermee zijn we al een decennium verder opgeschoven. De stoel werd ontworpen in 1938 door Grupo Austral, een architectencollectief dat ook samenwerkte met de studio van Le Corbusier. Het elegante, lichte ontwerp staat in schril contrast met het zware en vaak donkerbruine meubilair dat toen in de huizen van onze (over)grootouders stond.

Eames lounge chair

Misschien een beetje een vreemde eend in de bijt, deze fauteuil met voetbankje van Charles en Ray Eames. Een behoorlijk donker en zwaar zitmeubel dat toch zijn weg vindt naar talloze moderne interieurs. Met dit stuk uit 1956 zijn we in de fifties beland, opnieuw een periode waarin er een explosie aan creativiteit was: talloze moderne iconen die nu onze huizen sieren, zijn toen ontstaan. En niet zelden kwamen ze van de ontwerptafel van dit Amerikaanse koppel (waarbij Ray de naam van de vrouw was).

Krasnodar

Deze stoeltjes, waarvan er veel verschillende varianten zijn, zijn ook in de fifties ontworpen door het echtpaar Eames. Ze passen misschien beter bij de geest van het modernisme: elegant, eenvoudig, licht, en makkelijk en goedkoop in serie te produceren. Want dat laatste, sociale aspect was ook belangrijk voor de ontwerpers van het moderne leven: goede en goedkope meubels (en woningen) maken voor iedereen. Het is dan ook ironisch dat veel van hun ontwerpen nu dure designstukken zijn. We zijn betaalbaarder geworden met hedendaagse ontwerpen die geïnspireerd zijn op de vormentaal van de oude ontwerpers.

Aalto

En ten slotte mogen ook de Scandinavische ontwerpers niet in deze lijst ontbreken, want zij hebben misschien meer dan wie ook hun stempel gedrukt op onze moderne interieurs. Deze stoel uit 1936 is een ontwerp van de Fin Alvar Aalto. Het is niet moeilijk om te zien waar hedendaagse Scandinavische meubelzaken de mosterd halen.